Victor Hess – nhà vật lý người Áo – vào năm 1912 đã thực hiện chuyến bay bằng khinh khí cầu lên độ cao 5.300 mét để đo tốc độ ion hóa trong khí quyển. Ông kỳ vọng rằng càng lên cao, tốc độ ion hóa sẽ giảm. Nhưng kết quả lại ngược hẳn: tốc độ ion hóa tăng gấp ba lần so với mực nước biển. Từ đó, ông nhận ra rằng nguồn bức xạ ion hóa không đến từ Trái Đất, mà từ vũ trụ. Hess đã phát hiện ra tia vũ trụ – và chúng không hề “đến trong hòa bình”.
Những hạt năng lượng cao này, chủ yếu là proton, di chuyển gần tốc độ ánh sáng, va chạm với khí quyển và tạo ra “cơn mưa” hạt thứ cấp như muon, neutron, electron, positron và tia gamma. Chúng có thể gây đột biến gen, hư hại tế bào sống, và đặc biệt nguy hiểm với vệ tinh, mạch điện tử ngoài không gian.
